Ik heb mezelf een nieuw speeltje gekocht zodat ik kan experimenteren een soort nieuwe manier van packet radio (het is geen AX.25 zoals vroeger, dus het is niet echte “packet radio”).

Wat is het wel? Hier (NPR70_introduction_EN_v3.6) kun je introductie lezen wat het precies is en wat je ermee kunt doen. En hier (NPR_advanced_guide_v2.16) heb je een geavanceerde handleiding hoe je e.e.a. kunt instellen.

Het is gemaakt door Guillaume F4HDK en je kunt er snelheden tussen 70 en 500 kbps halen (volgens de documentatie, lees verder wat de echte verwachtte snelheden zijn).

Je kunt het volledig zelf bouwen als je wilt. De instructies en handleidingen staan op Hackaday. Echter hou ik niet perse van zelfbouw, dus heb ik een kant-en-klaar setje gekocht op Elekitsorparts. Dan heb ik garantie dat het gewoon werkt

Configuratie

Het configureren heeft mij wel wat moeite gekost. Je moet goed lezen en goed kunnen begrijpen wat de maker bedoeld. Ook moet je wat IT kennis hebben van netwerken, USB-naar-serial en telnet verbindingen.

Eén NPR-70 is een ‘master’ en de rest zijn clients. Hieronder leg ik uit hoe ik deze heb ingesteld.

Je moet wel zorgen voor je eigen 12V voeding en antenne. Ik heb er een kabel bij gekregen en deze heb ik aangesloten op 12V voeding. Als antenne heb ik een portofoon antenne gebruikt. Liefst moet hier gewoon een goeie dipool achter als master en voor client een yagi (of andere richtantenne).

Master

De master is de NPR-70 die verbonden is met een uplink/bron (bijvoorbeeld het internet, een Hamnet verbinding, intern netwerkje… noem het maar op). Deze moet je ook zodanig configureren.

Hoe verbind je ermee?
Je kunt verbinding maken met telnet of met USB-naar-serial. Ik heb gekozen voor telnet omdat dit makkelijker is.
Ik heb het programma ‘PuTTY’ gebruikt om verbinding te maken met telnet (en later ook met serial).

Je begint met het aansluiten van de NPR-70 op 12V en daarna sluit je, met een netwerkkabel, deze aan op je computer.
Vervolgens kun je via PuTTY verbinding maken met 192.168.10.250, let wel op dat je kiest voor ‘Telnet’:

Eenmaal verbonden kun je met het commando ‘display config‘ de configuratie laten zien en met het commando ‘set …‘ (waarbij de … een parameter is) kun je de configuratie aanpassen.
Bijvoorbeeld: met ‘set callsign PD0DP/M‘ verander je de callsign naar PD0DP/M.
Hier kun je een lijst vinden met alle mogelijke commando’s:

(druk op de afbeelding om deze te vergroten)

LET OP: zodra je de het commando ‘set is_master yes‘ geeft en vervolgens de NPR-70 herstart, kun je GEEN verbinding meer maken met telnet (is mij in ieder geval niet meer gelukt), je zou daarna dus verbinding moeten maken doormiddel van serial)!

Ik heb mijn NPR-70 aangesloten op een travelroutertje. Deze heeft 192.168.8.1 als router IP-adres en een DHCP-scope (IP-reeks uitgifte) van 192.168.8.100 tot 192.168.8.200.
Het is belangrijk dat de configuratie dusdanig zo instelt dat deze buiten de DHCP-scope komt én dat je de router IP-adres correct overneemt. Als je dit niet doet, kun je geen goede netwerkverbinding maken tussen de clients en de master.

Zo ziet mijn master configuratie eruit:

CONFIG:
callsign: 'PD0DP/M'
is_master: yes
MAC: 4E:46:50:52:87:8C
Eth_mode: 7
ext_SRAM: yes
frequency: 437.500MHz
freq_shift: 0.000MHz
RF_power: 1
modulation: 24
radio_netw_ID: 10
radio_on_at_start: yes
telnet active: yes
telnet routed: yes
modem_IP: 192.168.8.250
netmask: 255.255.255.0
master_FDD: no
IP_begin: 192.168.8.200
master_IP_size: 32 (Last IP: 192.168.8.231)
def_route_active: yes
def_route_val: 192.168.8.1
DNS_active: yes
DNS_value: 10.0.0.2

Wat heb ik aangepast?
– callsign -> deze moet je aanpassen naar je eigen callsign, ik heb hier suffix /M gebruikt zodat ik makkelijk kan zien dat dit mijn ‘master’ is.
– is_master -> hiermee geef je aan dat deze NPR-70 de master is en geen client.
– frequency -> standaard is de frequentie 437.000 MHz, deze heb ik 500 kHz verschoven omdat ik wat QRM heb op 437.000 MHz.
– RF_power -> omdat ik thuis test, heb ik de vermogen op minimaal gezet (min. 1 max. 20)
– modem_IP -> standaard is 192.168.10.250, heb ik aangepast naar mijn eigen subnet.
– IP_begin -> idem, standaard staat die op 192.168.10.200 en heb ik ook aangepast naar mijn eigen subnet.
– def_route_val -> standaard is 192.168.10.1, heb ik aangepast naar mijn eigen router IP.
– DNS_value -> standaard op 9.9.9.9, wat prima is. Echter mijn eigen DNS server blokkeert reclames zodat e.e.a. wat sneller kan inladen.

Hierna voer je het commando ‘save‘ in gevolgd door ‘reboot‘. Let op: de master is niet meer toegankelijk via telnet. Als je iets aangepast wilt hebben, moet dit vervolgens doormiddel van serial.

Client

Nu kun je verder gaan met het instellen van de client. Je kunt het ‘Hoe verbind je ermee?’ kopje ook gebruiken om verbinding te maken met de client.

Zo ziet mijn client configuratie eruit:

CONFIG:
callsign: 'PD0DP/C'
is_master: no
MAC: 4E:46:50:52:BD:AB
Eth_mode: 7
ext_SRAM: yes
frequency: 437.500MHz
freq_shift: 0.000MHz
RF_power: 1
modulation: 24
radio_netw_ID: 10
radio_on_at_start: yes
telnet active: yes
telnet routed: yes
modem_IP: 192.168.8.250
netmask: 255.255.255.0
IP_begin: 192.168.8.201
client_req_size: 1
DHCP_active: yes

Wat heb ik hier veranderd?
– callsign -> veranderd naar PD0DP/C zodat ik kan zien dat dit de client is.
– is_master -> veranderd naar ‘no’, zodat het apparaatje weet dat dit een klant is.
– frequency -> veranderd naar 437.500 MHz zodat deze gelijk staat met de master.
– RF_power -> net zoals bij de master heb ik deze op minimale vermogen gezet.
– modem_IP -> heb deze naar 192.168.8.250 gezet.
– IP_begin -> dit is welke IP adres die het apparaat achter de NPR-70 client krijgt.
– DHCP_active -> op ‘yes’ gezet zodat apparaten netjes een IP adres krijgen.

Vervolgens doe je hier ook een ‘save‘ en ‘reboot‘.
Nu kunnen de radio’s met elkaar praten én heb je een werkend netwerk tussen de twee.

Praktijk

Leuk dat alles werkt… maar welke snelheden kun je ermee halen?

Volgens F4HDK zijn dit de verschillende modulatie types en bijbehorende snelheden die je ermee kunt halen. Dit zijn de snelheden die ik haal:

Modulatietype	Snelheid in kbps	Ping (min/max/gem)
11	48,46	263/771/572
12	90,86	169/429/308
13	149,33	76/289/184
14	225	73/195/125
20	47,03	305/760/512
21	97,13	188/412/297
22	161,33	122/267/190
23	270,33	75/168/117
24	430	49/184/101

(getest met iperf3 in UDP mode)

Hoe hoger de modulatietype, des te meer capaciteit je hebt.

Wat kun je ermee doen?

Mooi! Je hebt een verbinding en je weet welke snelheden je kunt halen… maar wat kun je ermee?

1. Webbrowsen

The post NPR-70 (new packet radio) appeared first on Persoonlijke website van PDØDP.

Hiervoor had ik een CRT Micron U/V, op zich een prima 2m/70cm-set, maar ik miste DMR en APRS-functionaliteit. Ik gebruik al een tijdje een Anytone 878 handheld en daar ben ik erg tevreden over. Daarom heb ik besloten om de Anytone 578 aan te schaffen, inclusief een nieuwe antenne — de oude begon namelijk te roesten.

De set moest natuurlijk in de auto worden ingebouwd… maar het vakje waarin de CRT Micron zat, bleek nét te klein voor de Anytone 578.

Dat betekende dus dat ik het een en ander moest verbouwen in de auto. Gelukkig kwam ik de blog van Stefan SM0RGM tegen. Hij heeft exact dezelfde set én dezelfde auto. Zijn blog vind je hier:
https://nerdia.net/2021/10/09/anytone-at-d578uv-stealth-installation-in-toyota-prius-2008/

Zijn blog heeft me enorm geïnspireerd en was een fijne leidraad tijdens de installatie.

Oude situatie vs nieuwe situatie:

Hier een aantal foto’s:

In eerste instantie haalde ik de voeding via het sigarettenaanstekerstopcontact. Dat werkte op zich, maar tijdens gebruik van de Anytone 578 zorgde dat voor een te grote spanningsval — zeker bij uitzending op hoger vermogen (wat deze set natuurlijk prima aankan ).

Uiteindelijk heb ik een kabel getrokken naar de zekeringenkast en aangesloten op de zekering van het aanstekerstopcontact. Nu is de spanningsval nog maar zo’n 0,8V bij maximaal vermogen. Dat vind ik behoorlijk netjes!

APRS werkt uitstekend. De radio heeft een snelle GPS-fix en het ontvangst- en zendbereik is merkbaar beter geworden — waarschijnlijk heeft de nieuwe antenne daar ook flink aan bijgedragen. Ik krijg bovendien complimenten over mijn modulatie, wat altijd leuk is om te horen.

Ik heb de radio ook getest op PI1KPH (de DMR-repeater in Zwolle), en ook daar presteert hij prima. Wel kreeg ik de opmerking dat ik op DMR vrij hard doorkom, dus ik moet de mic gain voor digitaal nog iets verlagen.

Daarnaast heb ik de radio ook uitgeprobeerd op de Airband. Tijdens een bezoek aan Eelde Airport heb ik de torenfrequentie helder kunnen ontvangen — dat werkte verrassend goed.

De totale kosten van het setje en de antenne bedragen €420,10:

Het kostte wel aanzienlijk meer dan de CRT Micron U/V, maar daar krijg je dan ook wat voor terug — deze set is echt tien keer beter. Zowel qua functies als prestaties is het een enorme upgrade.

The post Nieuwe set in de auto! appeared first on Persoonlijke website van PDØDP.

De Retevis P1 is relatief nieuw en heeft SFR (single frequency repeater) functionaliteit waardoor je op één frequentie doormiddel van DMR van de portofoon een simpele repeater van maak. Zie ook het onderstaande voorbeeld:

Hierdoor kun je gemakkelijk het bereik vergroten.

Specificaties

Dit zijn de specificaties van de Retevis P1:

• Batterij: 2500 mAh (volgens Retevis: 14 uur werktijd, 46 uur standby).
• Encryptie: Ja, ondersteunt AES256-encryptie via DMR.
• Scrambler: Ja, biedt 7 verschillende scramble-types voor analoge communicatie.
• Ontvanger: Superheterodyne, geen directe conversie.
• Oplaadmogelijkheden: Via de meegeleverde dock en USB-C.
• Opnamemogelijkheid: Ja, tot maximaal 260 uur aan opnames.
• Frequentiebereik: 400 tot 480 MHz.
• RF Vermogen: 1, 5 en 10 watt (volgens Retevis).
• Kanalen: 16 per zone, met maximaal 16 zones, dus 256 kanalen in totaal.
• Gewicht: 340 gram.
• Afmetingen: 128 x 55,5 x 34 mm (hoogte, breedte, diepte).

De portofoon biedt verder alle functies die je van een moderne portofoon mag verwachten, zoals lone worker, remote monitoring, interruptiemogelijkheid, CTCSS/DCS, companding, scanfunctie en noodalarm.

De handleiding van de radio kun je hier downloaden (let op: het bestand is 83 MB groot).

Foto’s

CPS
Met de CPS kun je de portofoon programmeren. Je krijgt er een programmeerkabel bij.
De software kun je hier downloaden en de bijbehorende stuurprogramma hier.

Als je gewend bent om een DMR portofoon te programmeren, dan komt het bekend voor.
Dit is het hoofdmenu:

Bij ‘Radio Information’ kun je informatie over de portofoon opvragen. Hier vind je echter geen bijzonder gedetailleerde informatie.

In het menu ‘Radio Sets’ kun je de radio-ID instellen. Dit kun je doen zonder de volledige configuratie opnieuw naar de portofoon te uploaden. Dit maakt het eenvoudig om een ID aan te passen terwijl je de huidige configuratie behoudt.

Het menu-item ‘Optional Functions’ kun je beschouwen als een algemeen instellingenmenu. Hier heb je de mogelijkheid om een breed scala aan instellingen aan te passen. Hieronder vind je enkele screenshots van het menu:

Ik ga even kort door het menu ‘Optional Functions’:

Base Setting

• Carrier Flash LED: Schakelt de LED in of uit wanneer de portofoon een carrier signaal ontvangt.
• Sound Record: Schakelt de opnamefunctionaliteit in of uit.
• Voltage Inhibit Tx: Het beste ingesteld op ‘both’. Dit voorkomt dat de PTT-knop werkt bij een te lage of te hoge accuspanning.
• Battery Save Mode: OFF en 1-1 t/m 1-10. Bijv. bij 1-1 luistert de portofoon 0,2 seconden en doet daarna 0,1 seconde niets. Bij 1-8 luistert hij 0,2 seconden en doet daarna 0,8 seconden niets.
• Battery Save Delay: Het aantal seconden voordat de portofoon overschakelt naar de Battery Save-modus.
• Analog Call Hang Time: Bij ‘mixed analog’ bepaalt deze waarde hoe lang de portofoon op analoog blijft voordat hij teruggaat naar DMR.
• Sound Record Min Time: Minimale opnameduur.
• TX Power: Stelt het maximale RF-vermogen in, met keuze tussen 5 of 10 watt.
• MIC Gain: Regelt de versterking van de microfoon. Standaard ingesteld op 12,5 dB.

Tone Setting

• Power On Tone: Bepaal of je een melodie, een stem die het kanaal en de zone aangeeft, of beide wilt horen bij het inschakelen. De melodie duurt vrij lang en kan irritant zijn, dus ik heb deze op ‘voice’ gezet.
• Channel Tone: Kies tussen ‘voice’ (stem) of ’tone’ (piepje) om het kanaal aan te geven. Ik heb deze op ‘voice’ gezet.
• Voice Selection: Stel de taal van de stem in. Keuze uit Chinees of Engels.
• Voice Enable: Schakel de stembegeleiding volledig in of uit.
• Beep Enable: Schakel de piepjes volledig in of uit.
• Key Tone: Schakel de toon in of uit die je hoort bij het indrukken van een toets.
• Voltage Low Tone: Schakelt een waarschuwingstoon in als de accu bijna leeg is.
• Inhibit TX Tone: Schakelt een toon in als je niet mag uitzenden.
• Andere Opties: Bepaal of de portofoon een toon geeft wanneer jij of de andere persoon een gesprek begint of eindigt. Deze toon is behoorlijk luid en vervelend, dus ik heb hem uitgeschakeld.

Digital Setting

• Remote Disable: Hiermee kan iemand je portofoon op afstand uitschakelen.
• Group Call Hang Time: Het aantal seconden dat de portofoon in de gespreksgroep blijft.
• Private Call Hang Time: Zelfde als Group Call Hang Time, maar dan voor privégesprekken.
• Calling Confirm Wait Time: Het aantal seconden dat de portofoon controleert of de andere kant beschikbaar is op hetzelfde kanaal.
• Calling Retries Times: Hoe vaak de portofoon probeert te controleren.
• Remote Monitor Duration: Hoe lang de portofoon de microfoon actief houdt tijdens remote monitoring.
• Private Stun Wait Time: Het aantal seconden dat de portofoon probeert de portofoon aan de andere kant uit te schakelen.
• Private Stun Retries Times: Hoeveel pogingen de portofoon onderneemt om een stun-signaal te sturen.
• Stun Type: Keuzes zijn Tx Inhibit (geen zendmogelijkheid) en Tx/Rx Inhibit (geen zend- én ontvangstmogelijkheid).

We gaan verder met het volgende menu item. Dat is ‘Zone’.
Hier kun je instellen welke kanalen je in welke zone je wilt hebben.

Het spreekt voor zich. Aan de linkerkant kun je maximaal 16 zones toevoegen, en aan de rechterkant kun je de kanalen selecteren die je aan elke zone wilt toewijzen. Met de optie ‘None’ kun je lege plekken invullen als je bijvoorbeeld geen kanalen tussen kanaal 4 en kanaal 15 wilt hebben.

Het volgende menu-item is ‘Memory Channel’. Dit is waarschijnlijk een van de belangrijkste items, omdat je hier de kanalen kunt instellen.

Dit spreekt ook voor zich. Je kunt hier eenvoudig de naam, RX/TX frequentie, type, CTCSS/DCS, color code, slot TDMA mode, TX/RX contact en encryptie aanpassen.
Als je op de >> drukt bij ‘More’ dan krijg je het volgende venster:

Hier zal ik een korte uitleg over geven. Als je ooit een DMR- of analoge portofoon hebt geprogrammeerd, zullen veel termen je bekend voorkomen. Ik bespreek een paar belangrijke punten:

Channel Type: Analog/Digital/Mixed (ANA)/Mixed (DIG)

• Analog en Digital spreken voor zich.
• Bij Mixed (ANA) wordt analoog als primair ingesteld, maar zodra er een digitaal signaal binnenkomt, wordt dat ontvangen. De portofoon blijft dan enkele seconden op digitaal ingesteld, zodat je kunt reageren.
• Bij Mixed (DIG) is dit omgekeerd: digitaal is primair.

TDMA Mode: none/ineligible/eligible/preferred
Ik heb Retevis om uitleg gevraagd, omdat deze termen niet direct duidelijk zijn. Dit is hun uitleg:

• none: TDMA-pass-through mode is niet ingeschakeld.
• ineligible: De portofoon fungeert niet als de leider voor tijdslotsynchronisatie in het kanaal.
• eligible: De portofoon kan worden gekozen als leider voor tijdslotsynchronisatie, maar moet voorrang verlenen aan een portofoon met hogere prioriteit.
• preferred: De portofoon heeft voorkeur om gekozen te worden als leider voor tijdslotsynchronisatie.

TDMA-mode is nieuw voor mij, dus ik kan hier nog weinig over zeggen.

Contacts
Hier kun je aangeven met welke talkgroup of ID je wilt communiceren.

Rx Group List
Deze lijst moet gevuld zijn met een Rx Group als je het kanaal wilt gebruiken met een talkgroup. Voor privégesprekken is dit niet nodig.

Relay
Schakel deze in als je gebruik maakt van een traditioneel relais.

SFR Mode
Dit is de ‘Single Frequency Relay’-modus. Schakel dit in op de portofoon die je voor SFR wilt inzetten. De PTT-knop wordt uitgeschakeld wanneer deze modus actief is, en je zult geen gesprekken horen.

Allow Interrupt
Schakel deze in als je de mogelijkheid wilt hebben om een gesprek te onderbreken.

Epilogue
Dit lijkt een vertalingsfout te zijn. Het verwijst waarschijnlijk naar STE (Squelch Tail Elimination).

Companding
Met deze functie verhoog je het TX-volume en verlaag je het RX-volume. Dit zorgt ervoor dat je stem luider is dan de ruisvloer, zodat je beter verstaanbaar bent wanneer het signaal zwakker is.

Scrambling
Hiermee schakel je analoge scrambling in, een voice-inversiontechniek die relatief eenvoudig te omzeilen is.

Laten we nu verdergaan naar het volgende menu-item: ‘Contacts and Rx Groups’. Hier kun je je DMR-contacten en talkgroups beheren.

Het is belangrijk om contacten met ‘Group Call’ in een Rx Group te plaatsen, anders kun je deze niet ontvangen. Voor privégesprekken is dit niet nodig.

Het volgende menu-item is ‘Key Function’. Hiermee kun je de functies van de twee functietoetsen instellen.

Dit zijn alle mogelijkheden:

Veel portofoons bieden deze mogelijkheden. Mocht je een vraag hebben over een specifieke optie, stuur me gerust een mailtje.

De volgende optie in het menu is ‘Vox Function’. Hiermee kun je de gevoeligheid van de VOX (Voice-Operated Exchange) instellen en bepalen hoe lang het duurt voordat deze wordt geactiveerd.

Daarna hebben we ‘Scan Information’, hier kun je scan lijsten maken en de kanalen aan een scanlijst koppelen.

Het volgende menu item is ‘Encryption’. Hiermee kun je de encryptie code instellen voor het gebruik op de digitale modus.

Uit mijn ervaring blijkt dat encryptie voor een lichte vertraging kan zorgen. Dit komt waarschijnlijk doordat de portofoons de spraak moeten coderen en decoderen.

Het volgende item in het menu is ‘One Touch Call’. Hiermee kun je instellen dat een van de functietoetsen een specifieke actie uitvoert, zoals het versturen van een alert naar een contactpersoon, het uitschakelen van een portofoon, of het starten van een privégesprek.

Hierna volgt de optie ‘Lone Worker’ in het menu. Met de ‘Lone Worker’-functie moeten gebruikers bijvoorbeeld elke 10 minuten de PTT-knop indrukken. Als dit niet gebeurt, ontvangt de gebruiker eerst een waarschuwing gedurende 10 seconden. Indien de knop nog steeds niet wordt ingedrukt, wordt er een alarm geactiveerd dat wordt verstuurd naar iedereen in de ingestelde ‘emergency’-groep.

Het laatste menu item is ‘Emergency’. Hier stel je in wat de portofoon moet doen als er een noodsituatie is. Ook kun je hier instellen op welk kanaal hij moet zijn en voor hoe lang de microfoon aan moet blijven.

Dit waren alle menu items.

Repeater

Overige portofoons

Afhankelijk van de locatie van de portofoon met SFR kun je het bereik minstens verdubbelen. Ik heb een korte field test uitgevoerd op laag vermogen (1 watt). Ik plaatste de portofoon met SFR op een plek met net voldoende bereik en liep verder weg.

Je merkt vrijwel geen verschil in audio-kwaliteit tussen communicatie via SFR en directe communicatie. Het enige wat opvalt, is dat er een korte onderbreking van ongeveer een seconde kan optreden wanneer de portofoon overschakelt van directe communicatie naar SFR. De portofoon kiest automatisch het sterkste signaal op dat moment.

Bereik test
– Nog te doen –

The post Review: Retevis P1 appeared first on Persoonlijke website van PDØDP.

Hier zijn de resultaten:

Afstand in meter	Kilobits per seconde
10	3000
20	2600
40	3900
60	3000
80	4200
100	3700
120	2500
200	1400
220	2000
250	1500
275	900
350	886
400	1300
450	864
475	266
500	1100
511	288

Aan het eind van de test heb ik de ontvanger boven mijn hoofd gehouden, wat de snelheid verhoogde.

Rond 500 meter nam de signaalkwaliteit sterk af, en viel de synchronisatie regelmatig weg.

Mijn huis, waar de zender stond, bevond zich achter de bomen. De zender was op de bovenverdieping achter een raam geplaatst.

Dit is de ontvangeropstelling die ik heb gebruikt:

The post Vervolg: WiFi HaLow appeared first on Persoonlijke website van PDØDP.

Vandaag had ik drie doelstellingen:
1. Snelheid en bereik meten van een TP-Link Omada EAP650-Outdoor op 80 MHz (in plaats van 40 MHz).
2. Het testen van de bereik en signaal van een TP-Link Omada EAP225-Outdoor.
3. Het opzetten van een straalverbinding op een paar honderd meter afstand.

Wat is het verschil tussen de EAP650-Outdoor en EAP225-Outdoor?
Niet een geheel onbelangrijke vraag. De EAP650 is een grotere en krachtigere accesspoint dan de EAP225. Ook doet de EAP650 Wifi 6 terwijl de EAP225 alleen Wifi 5 doet.
Wifi 6 heeft meer capaciteit en snelheid dan Wifi 5 en wat andere extra functies, maar daar ga ik hier niet op in.

Apparatuur lijst
De apparatuur die ik heb gebruikt is als volgt:
– 2x Ubiquiti Nanobeam 5AC gen2
– TP-Link Omada EAP650-Outdoor
– TP-Link Omada EAP225-Outdoor
– Ubiquiti Unifi UXG-Ultra
– Bluetti EB3A
– RAVPower 27000 mAh Powerstation
– Laptop
– Starlink

Foto’s van de opstelling

Bereiktest van EAP650-Outdoor
In een vorige post heb ik het bereik getest van de EAP610-Outdoor, de kleinere broertje. Dit heb ik gedaan op een bandbreedte van 40 MHz. Ik heb toen aangegeven dat ik de afstand ook nog wil testen met 80 MHz.
De EAP650-Outdoor heeft een verticaal en horizontaal gepolariseerde antenne terwijl de EAP610-Outdoor dit niet heeft. Dit zou meer bereik moeten geven, minder storingen en dus hogere snelheden… ik had dus beter de EAP610-Outdoor moeten meenemen voor een eerlijke test.
Hoe dan ook, dit zijn de resultaten:

AFSTAND (in meters)	SIGNAAL (in dBm)	SNELHEID (in Mbps, down/up)
3	-43	927/618
20	-54	447/426
50	-61	516/319
75	-65	415/210
100	-68	335/174
150	-69	284/150
190	-69	290/164
225	-69	223/92

Als je het vergelijkt met de tabel in mijn vorige post, dan zie je het signaal iets zwakker is, maar dubbele snelheden geeft. Dit was te verwachten.
Ik moet wel zeggen dat, als ik de EAP225-Outdoor gebruik als mesh, ik op 250 meter nog 243 Mbps download en 95 Mbps upload haal.

Bereiktest van EAP225-Outdoor
Dit stond niet echt op mijn to-do lijst, dus ik heb een korte bereiktest gedaan. Snelheid heb ik niet gemeten aangezien ik op dat moment verbonden was met een straalverbinding en ik dus niet een accurate snelheidstest kon doen.

De accesspoint stond op ingesteld op een bandbreedte van 80 MHz. Zoals ik eerder aangaf, zorgt dit voor meer capaciteit maar voor lager bereik.
Het bereik is minder dan ik haal met de EAP650-Outdoor. Ik wil nog een keer experimenteren met 40 MHz op de EAP225-Outdoor.

Ik had één snelheidstest gedaan tijdens deze test en daar haalde ik op 135 meter een snelheid van 68 Mbps download en 9 Mbps upload. Niet top, maar dit kan mogelijk komen door verstoring van de straalverbinding.

Opzetten van een straalverbinding
In principe is het niet zo spannend. Thuis had ik alles al ingesteld en vast gemaakt aan simpele tripods:

Kwestie van aansluiten en naar elkaar toe richten dus.
Ik hoor je denken: hoe zorg je voor elektriciteit voor de ontvanger, aangezien je de EB3A al in je auto hebt.
Dat is simpel: met een kleine powerbank met 100 watt omvormer. Meer dan genoeg voor een straalverbinding en accesspoint.
De RAVpower powerbank met omvormer heb ik boven op de EB3A geplaatst als vergelijking.

Op ongeveer 250 meter afstand heb ik de straalverbinding ingeschakeld. Blijkbaar had ik hem goed genoeg uitgericht, want ik haalde een heel sterk signaal. De Nanobeam gaf aan dat ik 600 Mbps aan capaciteit had. Dit kun je halveren en dit wordt dan ongeveer je download/upload snelheid. Dit haalde ik niet en dat komt waarschijnlijk door dat hem op dezelfde kanaal heb afgestemd als mijn accesspoints, dit zorgt voor storing. Weer een leermomentje.

Dit is de opstelling van de ‘accesspoint’ kant. Bovenop de Nanobeam 5AC Gen2 en onderaan de EAP650-Outdoor. Niet de meest ideale plek (liefst een stuk hoger), maar het werkt wel.

En dit is de opstelling van de ‘station’ kant. Opnieuw bovenop de Nanobeam 5AC Gen2 en achter de EAP225-Outdoor. Het lijkt wel geinig zo, net alsof de Nanobeam sprieten heeft.
Ik heb geen close-up van de achterkant, maar zo ziet het er ongeveer uit:

En elektriciteit hoor ik je vragen?

Zoals ik eerder zei: kleine powerbank met omvormer. Werkt top.

Wat gebeurd er als je van de ene accesspoint loopt naar de andere?
Goede vraag. Dit wou ik zelf ook graag weten, ik was benieuwd hoe mijn telefoon ging ‘roamen’ (dwz. schakelen naar de andere accespoint) tussen de twee. Dit ging eigenlijk heel goed. Weinig van gemerkt. In het midden schakelde mijn telefoon zonder problemen over naar de andere accesspoint.
Tussen -64 en -69 dBm ging de telefoon over naar een sterkere accesspoint.

Ik ben ongeveer twee uur bezig geweest met alles opzetten, testen, wachten tot de regen voorbij was, nog meer testen en alles opruimen. Mijn eigen accu was op, de accu van mijn EB3A was 42% (voornamelijk omdat er ook nog een laptop aangesloten was) en de RAVpower had 1 van de 8 blokjes accu gebruikt.

Wat heb ik hier van geleerd?
– Niet buiten spelen als er onweer op komst is.
– 40 MHz voor bereik, 80 MHz voor snelheid.
– Gebruik op de straalverbinding niet dezelfde Wifi kanalen als je accesspoints.
– EAP225-Outdoor heeft geen top bereik met 5 GHz op 80 MHz.
– Volgende keer zelfde apparatuur gebruiken als de vorige keer voor een eerlijke vergelijking.
– Voor goede roaming tussen Wifi 5 en Wifi 6, moet je WPA2 gebruiken als Wifi beveiliging en geen WPA3. Wifi 5 ondersteund namelijk geen WPA3 en je apparaat kan dan lastig schakelen.

The post Straalverbinding en meer… appeared first on Persoonlijke website van PDØDP.

Het antwoord is simpel: je gebruikt je auto als aggregaat in combinatie met Starlink.

Wat heb je nodig?
– 12V converter kitje voor Starlink. Deze zet 12V om naar 48V PoE voor de voeding van de Starlink.
– Router (in mijn geval de Unifi UCG-Ultra).
– Bluetti EB3A voor stroom.
– 12V oplaadkabel met aansteker-aansluiting om de EB3A op te laden.
– Access point (De TP-Link Omada EAP620HD heb ik gebruikt als test).
– Magneetjes met schroefdraad en bouten om de Starlink stabiel op de dak van de auto te monteren (optioneel).

Hoe ga je te werk?
– Zet de Starlink neer op de gewenste plek en sluit deze aan op de 12V converter kit.
– Zet de auto aan.
– Plug de 12V oplader voor de EB3A in de aansteker en sluit deze aan op de EB3A.
– Sluit Starlink aan op de EB3A op de 12V-zijde en wacht tot de Starlink opgestart is.
– Daarna sluit je de router aan. Als je router hebt met ingebouwde Wifi, ben je hier klaar.
Mocht je geen router hebben met Wifi, sluit dan tenslotte je access point aan.

Foto’s
Geen blog van mij is compleet zonder foto’s, dus hierbij een aantal foto’s van de setup:

Dit is de 12V converter kit die ik heb gebruikt. Ik heb er een extra kabel aangesloten met een DC-connector die op de EB3A past.

Dit is de Bluetti EB3A. Links zit de Starlink 12V converter aangesloten, daarna USB-C voor de Unifi UCG-Ultra en vervolgens een 230V stekker voor mijn access point.

Dit is mijn netwerk-koffer. Hier heb ik alles (behalve Starlink) in zitten wat nodig is. De EB3A past hier ook in, maar dan kan hij de warmte niet kwijt.

De Starlink op het dak van mijn auto. Magneetjes aan de voet gemaakt en wat vilt zodat mijn dak niet beschadigd.

Laptopje meegenomen om één en ander te configureren en testen.

Allemaal leuk en aardig, maar hoe lang kun je dan de boel draaiend houden?

In mijn geval heb ik een Toyota Prius 2 gebruikt. Dit is een hybride auto, dus de motor draait niet continu. De bedrijfstijd is afhankelijk van de auto.

De motor van mijn auto gaat 2 keer per uur aan om de hybride accu bij te laden. Hij houdt de accu tussen 40 en 50 procent. Dit duurt ongeveer 3 minuten.
Dus draait de motor van mijn Prius elke uur 6 minuten.
Als ik het internet moet geloven, kost dat mij 0,22 liter per uur. Als je rekening houdt met een tankinhoud van 45 liter, kan ik met mijn auto ongeveer 8 dagen lang Starlink inclusief toebehoren laten draaien.

Zoals ik in mijn vorige post heb aangegeven, kan de EB3A ongeveer 3 á 4 uur op een volle accu werken. Met de 12V converter kit gebruikt Starlink iets minder stroom, dus misschien iets langer, maar dat heb ik deze keer niet gemeten.
Ook is het gebruik van zonnepanelen natuurlijk mogelijk.

The post Starlink op de auto? appeared first on Persoonlijke website van PDØDP.

Wat ga ik doen met mijn Starlink?
Nu ik Starlink heb, en deze niet echt gebruik, zit ik eraan te denken wat ik er mee moet. Ik kan deze verhuren voor evenementen waarbij er geen goede mobiele dekking is, of gebruiken voor nood.

Wat is de oplossing?
Maar hoe ga ik dit makkelijk vervoeren, beveiligen tegen sabotage en ook nog enigszins weerbestendig houden? De oplossing: een reiskoffer.
Een reiskoffer is natuurlijk bedoeld om ruig mee om te gaan. Gegooi en gesleep in vliegvelden en het is meestal van hard kunststof, dus water komt er erg moeilijk in. Op de ritsen kan een slot op, dus niemand kan zomaar aan de apparatuur zitten.

Wat heb ik gebruikt?
– Grote reiskoffer
– Starlink set
– Netwerkapparatuur en netwerkkabels
– Bluetti EB3A
– ECO-WORTHY 100W zonnepaneel
– Stekkerdoos

De opstelling

Dit was mijn eerste opstelling. De Bluetti EB3A naast de koffer, aangesloten op de zonnepaneel en alleen de netwerkapparatuur in de koffer.
Op een geven moment dacht ik “wellicht past de EB3A ook in de koffer…” en ja hoor, dat past:

Uiteindelijk hou je dan dit over:

Op de bovenstaande foto zie je de TP-Link Omada EAP610-Outdoor accesspoint op een tripod, blauwe reiskoffer met alle apparatuur, 100 watt zonnepaneel en helemaal achterin de Starlink schotel.

Captive portal
Misschien heb je hier nog nooit van gehoord, maar een captive portal is het schermpje die je krijgt als je verbinding maakt met een gasten Wifi bij bijvoorbeeld een restaurant, op de camping, bij een winkel… het is een pagina waar je vaak de algemene voorwaardes kan lezen voor het gebruik van een openbare Wifi netwerk of waar je (zoals bij een camping of hotel) kan aanmelden.
Ook ik heb zo’n captive portal ingeschakeld voor het gasten netwerk voor mijn proof of concept. Zo ziet die er uit:

Alles kan natuurlijk worden aangepast. In dit geval moet de gebruiker een vouchercode invoeren om verbinding te kunnen maken met het gasten Wifi.

Leuk, maar hoe lang kun je internet leveren als je op accu werkt?
Goeie vraag. Het ligt er een beetje aan hoe veel dataverkeer er gebruikt wordt. Bij upload gebruikt de Starlink zo’n 20 watt meer aan vermogen. Dit is natuurlijk omdat hij een satelliet die honderden kilometers ver weg is nog moet bereiken.
Ook gebruikt de accespoint meer vermogen als deze moet zenden.
Tijdens de test heb ik meerdere apparaten verbonden. Een TV met een livestream, internetradio, meerdere telefoons en mijn laptop. Dit om een beetje een echte situatie te simuleren.

Als er geen zonnepaneel is, dan kan de EB3A zo’n 4 uur aan elektriciteit leveren om alle apparatuur te voeden. Je zou e.e.a. nog kunnen verlengen door de netwerkapparatuur te versoberen en het is zelfs ook mogelijk om met een booster de Starlink aan te sluiten op de 12V aansluiting van de EB3A. Hiermee hoeft de 230V omvormer niet aan en heb je minder verliezen.

Vandaag scheen de zon niet continu. Hoogste vermogen wat ik op kon wekken, was rond 70 watt. Mijn netwerkapparatuur gebruikt tussen de 50 en 65 watt. Meestal kwam ik niet hoger dan 60 watt aan opwekking, wat betekend dat de accu niet bijgeladen wordt. Wel kun je daarmee de runtime verlengen.
Ik begon om 15:10 met 100% en stopte de test om 19:12 met 21% en had volgens de EB3A nog 1.5 uur aan accu over.

Deze screenshots heb ik af en toe gemaakt. Je kunt via een app zien hoeveel vermogen ik gebruik en hoeveel ik opwek. Soms wekte ik meer op dan dat ik verbruik, maar naarmate het donkerder begon te worden, zakte de opwek steeds verder omlaag.

Wat heb ik geleerd van deze experiment?
– Stop geen Bluetti EB3A of UPS in een dichte koffer. Deze worden warm en de hitte kan niet weg. Dat kan gevaarlijk worden.
Dus of de EB3A/UPS buiten de koffer, of gaten boren voor ventilatoren.
– Zorg voor een grotere zonnepaneel. 100 watt is realistisch misschien 70-75 watt. Dit is niet genoeg om de accu goed bij te laten. 200 watt zonnepaneel is beter.
(noot: ik kan de EB3A ook aansluiten op de 12V aansluiting van mijn auto. De EB3A krijgt dan continu 85-95 watt, wat dus ruim voldoende is voor Starlink).

Conclusie
Ik vond de experiment geslaagd. Ik heb meer dan 4 uur gebruik gemaakt van Starlink internet en geen merkbare haperingen gezien of gehoord. Het werkte erg stabiel en snel. Dit zou een prima oplossing kunnen zijn tijdens een stroomuitval, bij de camping of voor een evenement of activiteit waar slechte mobiele dekking beschikbaar is.

The post Proof of concept: Starlink voor nood appeared first on Persoonlijke website van PDØDP.

De website van TP-Link geeft aan dat een bereik heeft van 200 meter op 2.4 GHz band en meer dan 300 meter op 5 GHz band:

Er staan allemaal sterretjes achter, dus het zou wel getest zijn met hele sterke antennes in een lab. Tijd om te schoenen aan te trekken en buiten te gaan testen!

Opstelling

Dit is de opstelling. Je vraagt je zekers af wat ik allemaal in de kofferbak heb. Dat vraag ik mezelf soms ook wel eens af…
V.l.n.r: Bluetti EB3A voor stroom, verlengdoos en PoE injector voor de EAP, Starlink router, Unifi UXG-Lite als firewall, Unifi USW-Mini switch en een laptop waar een speedtest server op draait.

De testmethode
Met een GPS app op mijn telefoon (een Samsung Galaxy S23) heb ik de afstand vanaf mijn auto gemeten, daarnaast gebruikte ik Wifiman om de signaalwaarde te meten en OpenSpeedTest om de snelheid van mijn telefoon naar de laptop te meten.
Ik heb alleen de 5 GHz signaal gemeten (de 2.4 GHz signaal viel relatief snel weg en was teleurstellend, bovendien gebruiken de meeste mensen tegenwoordig 5 GHz). De bandbreedte was ingesteld op 40 MHz en kanaal 100 (5500 MHz) was gebruikt met een TX power van 28 dBm (max).
In het begin heb ik elke 10 meter gemeten en op een gegeven moment geloofde ik het wel, dus heb ik grotere tussenposes aangehouden.

Het was een beetje zoeken naar een geschikte plek, maar uiteindelijk heb ik een industriegebied gevonden waar genoeg ruimte was.

Het resultaat

AFSTAND (in meter)	SIGNAAL (in dBm)	SNELHEID (in Mbps, down/up)
10	-42	275/203
20	-45	357/182
30	-52	322/205
40	-56	248/213
50	-51	244/172
60	-57	154/95
70	-57	194/110
80	-62	153/73
90	-63	146/87
100	-61	149/111
110	-63	157/92
120	-65	190/124
136	-68	107/66
150	-72	114/52
160	-75	91/50
170	-71	139/70
190	-69	155/73
230	-67	159/86
322	-73	99/48

En een leuk grafiekje erbij:

Ik had waarschijnlijk nog 100 meter (en misschien nog wel meer) verder kunnen gaan, er is nog genoeg signaal over. Hier had ik niet op geanticipeerd en er stond een gebouw in de weg, dus had ik geen line-of-sight meer.
De snelheid zou mogelijk nog verdubbeld kunnen worden door de bandbreedte op 80 MHz te zetten in plaats van 40 MHz. Hier lever je wel wat bereik op in, maar ik verwacht niet heel veel. Dit heb ik niet kunnen testen, ik was al meer dan een uur verder en begon moe te worden… wellicht ga ik een andere keer testen met 80 MHz.

Conclusie
Al met al een hele nette score. Ruim 300 meter is zeker mogelijk in mijn geval. Er is zelfs potentie voor meer. Liefst had ik gezien dat 2.4 GHz ook net zo sterk was, maar dat was helaas niet het geval. Ik heb contact opgenomen met TP-Link met de vraag waarom dit zo is. Zodra ik een antwoord heb, dan zal ik de post gaan updaten.

The post Bereiktest TP-Link Omada EAP610-Outdoor appeared first on Persoonlijke website van PDØDP.

De Starlink-router gebruikt ongeveer 10 watt wanneer deze in gebruik is. Ik heb pieken gezien in de buurt van 80 watt.

Hier heb ik een filmpje die laat zien hoeveel vermogen Starlink gebruikt tijdens het downloaden en uploaden:

Het is interessant om te zien dat tijdens het uploaden Starlink het meeste vermogen gebruikt. Dit is ook wel logisch aangezien hij flink wat kilometers omhoog moet stralen.

Starlink gebruikt dus tussen de 30 en 80 watt. 80 watt bij uploaden en 30 watt idle.

PS. De snelheid is in het bovenstaande filmpje relatief laag. Dit komt omdat de Starlink nog de optimale positie moet vinden. Na een kwartier gaat de snelheid vaak flink hoger.

The post Starlink stroomverbruik? appeared first on Persoonlijke website van PDØDP.

Er zijn eigenlijk twee interessante abonnementen beschikbaar: Residential en Mobile Regionaal (Roam). Residential kost €50 per maand, terwijl Mobile Regionaal €59 per maand kost. Ik heb gekozen voor Mobile Regionaal (Roam).

Wat is het verschil? Hoewel je €9 per maand meer betaalt, kun je met dit abonnement op elk moment pauzeren en alleen betalen wanneer je het nodig hebt. Aangezien ik thuis glasvezel heb, is de kans dat ik Starlink thuis daadwerkelijk nodig heb, laag. Bovendien hebben de ‘roam’-abonnementen een ‘best effort’-beperking, wat betekent dat als het netwerk erg druk is, je minder prioriteit krijgt en lagere snelheden kunt ervaren. De kans op deze situatie in Europa is echter niet erg hoog, gezien het lagere aantal Starlink-gebruikers in vergelijking met de VS.

Levertijd
Ik heb de Starlink-kit inclusief ethernetadapter op 5 maart besteld en uiteindelijk was alles compleet op 14 maart. Tijdens het bestellen deed zich een probleem voor (ik heb geprobeerd een andere bank te kiezen, wat niet had gehoeven), waardoor er wat vertraging ontstond. Desondanks vind ik een levertijd van 9 dagen redelijk. De levering werd uitgevoerd door DHL.

Unboxing

Dit is het eigenlijk… ik had een soort Apple-achtige unboxing verwacht, maar veel zit er niet in:
– De Starlink schotel zelf
– Router
– Lange kabel van de router naar de schotel

Installatie

(let niet op de tuin, moet nog netjes worden gemaakt in de lente)

Het is slechts een kwestie van de schotel naar buiten te plaatsen en ervoor te zorgen dat hij een goed zicht op de hemel heeft, en binnen 5 minuten ben je online. Zodra je de stroom inschakelt, begint hij met het zoeken naar satellieten en dan ben je verbonden. Het kan echter tot 15 minuten duren voordat hij een optimale verbinding tot stand brengt.

Starlink App
In de Starlink-app kun je de status van de schotel en de router bekijken. Ook kun je hier je wifi-instellingen aanpassen en snelheidstests uitvoeren. Verder heb je de app eigenlijk niet nodig.

Welke snelheden kun je verwachten?
In de korte peridode dat ik heb kunnen testen, haal ik rond 200-300 Mbps download en 20-30 Mbps upload met een ping van tussen 30 en 50 ms.

UPDATE: na 24 uur actief krijg ik snelheden boven 300 Mbps:

Je krijgt zowel een IPv4 als een IPv6 adres, beide met een locatie in Nederland, zodat je toegang hebt tot Nederlandse content. De ping is, zoals verwacht, niet altijd superstabiel. Af en toe kan er een beetje packet loss optreden, wat bij realtime applicaties zoals VoIP of videobellen voor kleine haperingen kan zorgen.

De rode streepjes is packetloss en de zwarte lijn is de latency. Het groene gedeelte is 100 ms.

Al met al is het erg interessant materiaal. Heb ik het zelf nodig? Niet echt. Maar het kan wel handig zijn tijdens noodsituaties, en wellicht ga ik het uitlenen samen met wat handige wifi-hardware.
Benieuwd naar het stroomverbruik? Die heb ik gepost in deze blog.

The post Starlink is binnen! appeared first on Persoonlijke website van PDØDP.